Dit is de link naar de podcast:
Dag lieverds!
Vandaag heb ik weer zo'n zin in PODCAST TIME!😁 Het is ook lang geleden dat ik een podcast heb besproken over een literatuurwerk. Bij dit literatuurwerk moeten we zelfs iets meer dan 500 jaar terugreizen.
Het speelt zich af begin 16de eeuw in Antwerpen. De jonge vrouw Mariken wordt uitgestuurd door haar oom Gijsbrecht, die priester is, om boodschappen te doen. Ze is wees en moet voor de inkopen naar Nijmegen. Het is echter een lange reis en haar tante had vlak voor de aankomst van Mariken ruzie gehad met een paar vrouwen over een politieke kwestie rond de arrestatie van een belangrijke hertog.De tante wijst in een kolere aanval Mariken als zondebok aan en verwijt haar onterecht een relatie te hebben met haar oom. Haar tante is zelfs zo kil om haar 's nachts het huis uit te gooien. Gekrenkt en wanhopig druipt ze af naar huis. Ondertussen bidt ze om hulp, en waarbij ze wanhopig vertelt dat ze zich wil overgeven aan wie er eerst komt: god of de duivel.
Guess who op komt doemen? De laatstgenoemde. Oud bijgeloof zegt dat duivels die zich vermommen toch altijd één opvallend lichaamsgebrek hebben. Bij hem was dat zijn etterende oogbal. Jaks.😦 Hij stelt zich voor als Moenen. Wat hadden ze toch speciale namen in de tijd van ridders en heksenjachten. Moenen gedraagt zich als een gentlemen zoals de meeste bad guys in dit soort verhalen doen. Hij belooft haar de zeven vrije kunsten en alle talen van de wereld te leren. De zeven vrije kunsten was een belangrijk stuk educatie op Europese antieke Middeleeuwse scholen. Vooral universiteiten. Het studieprogramma bestond uit deze zeven vakken:- Grammatica (spraakkunst voor alles met taal)
- Dialectica/logica (redeneerkunst)
- Retortica (kunst van het spreken in het openbaar)
- Aritmetica (rekenen)
- Geometria (meten van de aarde)
- Musica (kunst van de muziek)
- Astronomia (astronomie en sterrenkunde)🌟
Een ijverige dame die Mariken!
Die Moenen neemt haar mee naar een herberg genaamd 'De Gulden Boom' in Antwerpen waar ze jarenlang zullen samenwonen. Ze moet haar naam veranderen van Mariken (hij vindt het teveel lijken op de heilige Maria) naar Emmeken. Maar het is geen vulgaire deal. Ze vraagt niet om naar het meest chique deel van Europa te reizen, een flink kapitaal of eeuwige schoonheid. Neen, ze vraagt kennis en wijsheid over alles. En het is niet dat ze in ruil daarvoor afschuwelijke dingen doet. Voor deze tijd toch niet.
Pas na 7 jaar krijgt ze heimwee naar haar thuisstad Nijmegen en trekt ze eropuit. Die reis bracht haar op een keerpunt. Ze woont een wagenspel (een toneelstuk) bij op de markt. Het gaat over zonde en berouw. In dit spel vraagt de onder -duivel Masscheroen aan god waarom Hij mensen vergeeft. Het zet haar tot nadenken en ze is helemaal van de kaart. Ze doet een beroep op Gods barmhartigheid. Niet naar de zin natuurlijk van de heer des huizes en duivel Moenen met wie zij een pact heeft gesloten. Hij zwiert haar als bedrogen echtgenoot héél hoog de lucht in. In de mensenmassa bidt haar oom, priester Gijsbrecht. Hierdoor overleeft ze de val.
Haar oom verdrijft de duivel met een Bijbelpassage en tezamen gaan ze op zoek naar boetedoening vanwege haar hele leven lang zo zondig te hebben geleefd. Op die manier hoopt ze vergiffenis te krijgen.
Zelfs tot vastgeketend toe. Een engel bevrijd haar. Pas na 2 jaar jaar vrij te zijn overlijdt ze.
Een vrolijk einde is het niet, maar wel een verassend einde. En dat verkies ik veel liever persoonlijker. Een geweldig feministisch werk voor die tijd. Een vrouw die zo ijverig, leergierig, koppig en eigenwijs in het leven staat maar ondanks die ijzersterke eigenschappen telkens tegen haar eigen menselijke zwaktes botst. Helemaal in de ban van haar honger naar kennis, wijsheid en welvaart, stort ze zich in de ene ellende na de andere. Zo heeft dit verhaal een Faust -motief moraal. Faust was een ambitieuze geleerde uit de laatste legenden van middeleeuwen die zijn ziel aan de duivel verkocht in ruil voor kennis.
Het valt ook op dat ze nooit echt de zelfstandige rol heeft mogen spelen die ze zelf altijd wou. Voor haar tijd met de duivel was ze huishoudster bij haar oom en erna was ze tot het einde van haar dagen een non. Dat zegt al genoeg over de rol van de vrouwen in die tijd.
Zelfs een huwelijk was vaak van begin tot het einde een klassieke mineur om geldzorgen.
Groetjes,
MuaMua Me!